نورپردازی حمام همانند هر فضای دیگر، نیازمند طراحی مناسب برای بهره مندی بهتر از فضا می باشد. حمامی را تصور کنید که بسیار پرنور طراحی شده باشد، اول از همه چشم ها واکنش نشان داده و شروع به تنگ تر شدن می کنند. این اقدام متقابل طبیعی این عضو از بدن است برای کنترل کیفیت نوری محیط، بنابراین ذهن انسان نیز متقابلا تشخیص می دهد که این محیط آرامش لازم را ندارد و میباست محیط را هرچه زودتر ترک نماید. نور پردازی کم و نیمه تاریک نیز، از جنبه ذهنی خطرناک و نامطلوب است و ذهن درگیر محاسبات احتمال وقوع رویدادهای مختلف منفی مانند لیز خوردن و برخورد با اجسام است. پس برای آرامش ذهن، علاوه بر جانمایی صحیح نیاز به نور پردازی مناسب و هوشمندانه نیز می باشد.

 

حمام ها غالبا دارای یک دوش یا کابین دوش ، وان جکوزی یا وان جکوزی و بعضا روشویی اختصاصی و توالت فرنگی مجزا هستند. نکات مربوط به نورپردازی توالت ها و روشویی ها در مقاله قسمت قبل شرح داده شد. حمام هایی که دارای وان جکوزی ( وان و جکوزی )، روشویی و توالت فرنگی هستند نیازمند بهره مندی و ظرافت بیشتر در نور پردازی می باشند.

بررسی رفتارها جهت طراحی نورپردازی حمام

 

۱-مشاهده فضای ورودی و خروجی حمام:

این رفتار مهم ترین دلیلی است که کلید روشنایی مرکزی (غالبا نور گسترده) را در جداره دیوار بیرونی حمام ها قرار می دهند حتی قبل از گشودن درب حمام، انسان ناخود آگاه دوست دارد محیط و فضا را روشن مشاهده کند تا قادر به درک محیط باشد.

نوع نور: نورگسترده ترجیحا سقفی که به صورت یکنواخت کل محیط را روشن نماید.
میزان نور: اگر امکان استفاده از چند نوع نور (گسترده یا نقطه ای و سقفی یا دیواری و نور مخفی یا…) را دارید، ترجیحا از نور متوسط و ترجیحا کم نور (لامپ ۴۰ یا ۶۰ وات) استفاده کنید در غیر این صورت از یک یا چند شاخه (لوستر) نور گسترده با قدرت نوری معادل (لامپ ۱۰۰) استفاده نمایید.
جانمایی نور: ترجیحا سقفی باشد تا کمترین سایه اندازی را داشته باشد و یکنواخت نور را در محیط توزیع نماید.

نمونه هایی از زیباترین و مدرن ترین سرویس بهداشتی لوکس و نحوه طراحی آن10

۲-دوش گرفتن در حمام:

غالبا حمام هایی که صرفا دارای یک دوش هستند تنها با یک نور سقفی یا دیواری گسترده، نورپردازی می شوند. اما در سایر موارد میباست از منابع نوری متنوع و هوشمندی بهره جست. دوش گرفتن که مرسوم ترین و ایرانی ترین نسخه استحمام در ایران است، نیازمند ابعاد فضایی حداقل ۱٫۵ در ۱٫۵ متر است. به دلیل مرطوب بودن و بخار موجود در حمام باید ملاحظات برقی و تهویه ای متفاوت تری نسبت به توالت ها در نظر گرفته شود.
با توجه به سهولت دسترسی به حمام در هر خانه ای، رفتار دوش گرفتن نیز دچار تغییراتی شده است اولین تغییر را می توان در مدت زمان دوش گرفتن مشاهده نمود که نسبت به گذشته بسیار کوتاه تر شده است. دوش گرفتن امروزه یک رفتاری فردی محسوب می شود و نه اجتماعی. در گذشته حمام ها علاوه بر محل استحمام، یک قرارگاه رفتار اجتماعی نیز بودند. اما امروزه سرعت زندگی مدرن و محدودیت متراژ واحدهای مسکونی باعث تغییر این الگوی رفتاری شده است. حال با توجه به این توضیحات به شرح پارامترهای نورپردازی حمام می پردازیم.
نوع نور: پیشنهاد ما در صورت امکان، استفاده از نورهای نقطه ای سقفی و دوم استفاده از نور های مخفی سقفی. البته اخیرا نور پردازی مخفی نیز مرسوم شده است که با توجه ملاحظات بهداشتی و رفتار تمیزکاری حمام، این نوع نورپردازی توصیه نمی شود.
میزان نور: به دلیل وجود بخار آب در فضا در حین دوش گرفتن شدت و میزان نور، پارامتری بسیار تاثیرگذار نمی باشد و در ضمن میزان نوری که مورد نیاز است بیشتر برای قابل رویت بودن شیر آب و محل قرارگیری لوازم شوینده مصرفی مانند شامپو ها و صابون ها می باشد.
جانمایی نور: پیشنهاد می شود اگر از نورهای نقطه سفقی استفاده می کنید، محل منبع نورها را در سمت راست و چپ نازل سقفی دوش (فاصله ۳۰ الی۴۰ سانتی متری از مرکز نازل آب دوش) و در نزدیکی دیوار اطراف بقرار دهید. این نزدیکی به دیوارهای جانبی علاوه بر خلق زیبایی بصری و جلوه بیشتر کاشی ها، باعث قابل رویت بودن محل شامپو و صابون ها نیز می شود.

 

نکات طلایی و استاندارد نورپردازی حمام در خانه

۳-وان جکوزی ( وان و جکوزی ):

وان جکوزی یک پدیده خارجی است و حاصل الگوی رفتاری استحمام آنهاست. اما به مدت چند دهه وان جکوزی ( وان و جکوزی ) در دکوراسیون حمام های ایرانی یک نوع نماد تجمل محسوب می شود و علاقه مندان خاص خود را نیز دارد. در ذکر محاسن این محصول دلایل بسیاری ذکر شده است که بخشی از این دلایل پزشکی- ایمنی هستند و بسته به محدودیت های جسمانی مصرف کننده قابل قبول و پسندیده است مانند کهولت سن و عدم امکان دوش گرفتن و احتمال زمین خوردن و … . به هر حال امروزه حمام های داری وان جکوزی ( وان و جکوزی ) و روشویی و توالت فرنگی تبدیل به یک الگوی مصرفی و رفتاری شده است.
نوع نور: همانطور که در قسمت قبل توضیح داده شد در حمام ها بهترین نور، نورنقطه ای سقفی است. اما نکته ای باید اضافه کرد با توجه به جایگاه وان جکوزی ( وان و جکوزی ) به عنوان یک محصول لاکچری، نباید تنها سعی بر روشنایی این فضا نمود بلکه پارامترهای دیگری نیز نورپردازی حمام مد نظر است.
پارامتر زیبایی بصری: یک پارامتر مهم محسوب می شود و نور پردازی در این جایگاه یک نقش مکمل را ایفا می کند و میباست طوری طراحی شود تا بیشترین تاکید بصری روی وان جکوزی ( وان و جکوزی ) باشد نه روی دیوارها و سرامیک کف حمام.
پارامتر روانی: رفتار استحمام در وان جکوزی ( وان و جکوزی )، یک رفتار همراه با مکس و وقت گذرانی و تامل است، لذا انسان زمان بیشتری را در وان جکوزی ( وان و جکوزی ) نسبت به دوش صرف خواهد کرد پس نور پردازی باید مجددا نقش مکمل خود را در جهت بهبود کیفیت فضایی این رفتار داشته باشد.

مزایا و معایب توالت فرنگی وال هنگ
میزان نور: میزان نور پردازی میباست مناسب فضای مکس و تامل باشد که در کنار تامین روشنایی مناسب وان جکوزی ( وان و جکوزی )، بسیار پر نور نباشد چراکه نور زیاد باعث خستگی چشم و در نتیجه عدم آرامش انسان می شود. نور این قسمت را توری تامین کنید که یک فضای روشن و کم نور را همراه با حس راز آلودگی در خود داشته باشد.
جانمایی نور: بهترین مکان برای جانمایی منبع نورپردازی حمام ، محلی نزدیک شیر های آب وان جکوزی ( وان و جکوزی ) باشد البته این موضوع را فراموش نکنید که این نورپردازی نباید دقیقا در بالای سر انسان در حالت درازکش در وان جکوزی ( وان و جکوزی ) قرار گیرد.

 

در کل نورپردازی حمام ، بر مبنای رفتارهای مصرف کننده در فضا است و سایر مولفه های طراحی مانند پارامترهای زیبایی شنایی- اقتصادی- مکانیابی و… در اولویت های بعدی قرار می گیرند. هر انسان با توجه جنسیت، سن، فرهنگ، اقلیم، اعتقادات و باورهایش، نیازمند یک طراحی (به معنای عام و کل) منحصر بفرد است و نمی توان یک نسخه واحد را برای همه تجویز نمود و حتی دسته بندی مصرف کننده ها نیز در عین هوشمندانه بودن باز هم محدودیت آور است و این باعث عدم ارتقای کیفیت فضا برای مصرف کننده خواهد شد.